Pomorze uruchamia pilotaż budownictwa społecznego. Nowa interwencja FEP 2021–2027 odpowiedzią na najważniejsze wyzwanie mieszkańców

Dostępność mieszkań w przystępnej cenie to dziś jedno z najważniejszych wyzwań rozwojowych Pomorza. Odpowiedzią na tę sytuację jest nowa interwencja w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027, zaprezentowana podczas konferencji z udziałem przedstawicieli rządu, samorządów oraz instytucji finansowych.

„Już sama frekwencja – obecność przedstawicieli samorządów z całego regionu – pokazuje, jak ważny jest temat mieszkalnictwa” – podkreślił otwierający konferencję Marcin Skwierawski, wicemarszałek województwa pomorskiego.

Jak przypomniał, wyniki badań przeprowadzonych przez samorząd województwa w 2022 roku jednoznacznie wskazują skalę problemu: ponad 50% mieszkańców uznało dostęp do mieszkań w dobrej cenie i standardzie za najpilniejszy obszar wymagający poprawy. Jednocześnie aż 93% Pomorzan deklaruje zadowolenie z jakości życia. „To pokazuje, że nie mamy do czynienia z kryzysem jakości życia, lecz z konkretną barierą rozwojową – dostępnością mieszkań” – zaznaczył.

 Nowa interwencja – konkretna odpowiedź

Przedsięwzięcie strategiczne samorządu województwa koncentrować się będzie na zwiększaniu publicznego zasobu mieszkaniowego poprzez budowę nowych mieszkań komunalnych i społecznych. Wsparcie obejmie wyłącznie nowe inwestycje realizowane w obszarach miejskich – w gminach miejskich oraz miejsko-wiejskich (w ich częściach miejskich).

Kluczowymi partnerami będą jednostki samorządu terytorialnego oraz ich spółki, w tym TBS i SIM.

Na realizację interwencji przeznaczono 23,44 mln euro (ok. 100 mln zł), co nadaje jej pilotażowy charakter. „To nie jest kwota, która rozwiąże problem w skali całego regionu, ale pozwoli przetestować skuteczne mechanizmy i przygotować się do szerszych działań” – wyjaśnił wicemarszałek.

Samorząd zdecydował się skierować środki wyłącznie na budowę nowych mieszkań. „Chcemy realnie zwiększyć ich dostępność i dać mieszkańcom możliwość pozostania w swoich miejscowościach” – podkreślił.

 Mieszkalnictwo kluczowe dla rozwoju

Znaczenie dostępnego mieszkalnictwa wprost powiązał z rozwojem samorządów Tomasz Lewandowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii.

„Jeszcze 20 lat temu mieszkalnictwo społeczne było na marginesie polityk publicznych. Dziś wiemy jasno – bez dostępnych mieszkań samorządy nie będą w stanie się rozwijać ani konkurować o mieszkańców” – wskazał.

Minister zwrócił uwagę, że kluczowe jest odejście od myślenia o „tanich mieszkaniach” na rzecz „mieszkań dostępnych” – takich, które umożliwiają stabilne funkcjonowanie rodzin.

Podkreślił również, że rząd realizuje kompleksową strategię mieszkaniową: „Nie same pieniądze budują mieszkania. Potrzebne są równoległe działania – zmiany instytucjonalne, zwiększenie dostępności gruntów oraz nowe narzędzia prawne”.

Strategia obejmuje wszystkie grupy społeczne, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. luki czynszowej, obejmującej nawet 30–35% gospodarstw domowych – osób, które nie kwalifikują się do mieszkań komunalnych, ale nie stać ich na rynek komercyjny.

Minister apelował także do samorządów o współpracę: „Potrzebujemy otwartości, odwagi i determinacji. Bez nich nie zwiększymy dostępności mieszkań”.

 Nowe podejście na poziomie krajowym i europejskim

Jak podkreślił Jacek Karnowski, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, zmienia się również podejście do mieszkalnictwa na poziomie europejskim.

„Unia Europejska zaczyna dostrzegać, że mieszkalnictwo to jeden z kluczowych problemów rozwojowych. Otwierają się nowe możliwości finansowania budowy mieszkań ze środków unijnych” – zaznaczył.

Wskazał także na skalę planowanego wsparcia krajowego – nawet 20 mld zł do 2030 roku – oraz znaczenie instrumentów Banku Gospodarstwa Krajowego i partnerstwa publiczno-prywatnego jako uzupełnienia finansowania.

Wspólne wyzwanie dla całego regionu

Podczas konferencji podkreślano, że problem mieszkaniowy ma przede wszystkim wymiar ekonomiczny – wynika z wysokich cen, rosnących czynszów oraz ograniczonej zdolności kredytowej mieszkańców. Szczególnie dotyka młodych ludzi, wpływając na ich decyzje życiowe i migracyjne.

Zwrócono również uwagę, że wyzwanie to ma charakter regionalny – dotyczy nie tylko największych miast, ale także mniejszych ośrodków, gdzie wpływa na możliwości rozwoju i zatrzymywanie mieszkańców.

Kolejny krok

Nowa interwencja w ramach FEP 2021–2027 to pierwszy etap budowania bardziej dostępnego systemu mieszkaniowego na Pomorzu. Jej pilotażowy charakter ma pozwolić na wypracowanie rozwiązań, które w kolejnych latach będą mogły zostać wdrożone na większą skalę.

„Jesteśmy w trakcie dużej zmiany – zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim. Teraz od naszej współpracy zależy, jak skutecznie ją wykorzystamy” – podsumował Marcin Skwierawski.