Pomorska wieś zyska lepszy układ gruntów i drogi dojazdowe. Ponad 21 mln zł na inwestycje

Lepszy układ pól, sprawniejsze gospodarowanie i nowe drogi dojazdowe – w Pomorskiem realizowane są kolejne projekty scalania gruntów. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 podpisano już dwie umowy o łącznej wartości ponad 21,4 mln zł. Dzięki nim uporządkowany zostanie obszar blisko 1,9 tys. hektarów w powiatach gdańskim i malborskim.

Scalanie gruntów może brzmi jak geodezyjna procedura, ale jego efekty widać bardzo konkretnie w terenie. Mniejsze i rozproszone działki są łączone i na nowo porządkowane tak, aby gospodarstwa miały bardziej racjonalny układ, a granice działek lepiej odpowiadały istniejącym drogom czy urządzeniom melioracyjnym. Równolegle poprawiana jest infrastruktura, która służy mieszkańcom i rolnikom.

W Pomorskiem w ramach interwencji I.10.8 „Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym” podpisano dotychczas dwie umowy – z Powiatem Gdańskim i Powiatem Malborskim. Ich łączna wartość to 21 423 043,27 zł. Projekty obejmą łącznie 1874,92 ha gruntów oraz budowę lub przebudowę dróg o łącznej długości ponad 9,5 km.

Ponad 9 mln zł dla powiatu malborskiego

Najnowsza z umów została podpisana w tym miesiącu przez Powiat Malborski. Projekt „Scalanie gruntów wsi Janówka i Kaczynos, gmina Stare Pole, powiat malborski” obejmie obszar 799,40 ha. To przede wszystkim grunty wsi Janówka oraz część Kaczynosa.

Celem prac jest poprawa struktury obszarowej gospodarstw, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz lepsze dopasowanie granic nieruchomości do układu dróg i urządzeń melioracyjnych. Takie uporządkowanie ma ułatwić codzienną pracę rolnikom i bardziej efektywne wykorzystanie gruntów.

– Dzięki temu projektowi uda się scalić blisko 800 hektarów gruntów i na nowo je podzielić. Po to, żeby rolnikom łatwiej było gospodarować na nowych działkach, dostosowanych do dróg śródpolnych oraz urządzeń melioracyjnych. To już drugi projekt scalania gruntów realizowany w obecnym budżecie Unii Europejskiej. Łącznie zainwestowaliśmy w te działania ponad 20 mln zł i uporządkujemy grunty na obszarze blisko 2 tys. hektarów – mówi Marcin Skwierawski, wicemarszałek województwa pomorskiego.

Projekt nie kończy się jednak na zmianie układu działek. W ramach zagospodarowania poscaleniowego zaplanowano budowę lub przebudowę dwóch ciągów dróg śródpolnych o łącznej długości około 3 km. Prace obejmą m.in. poprawę nawierzchni, wyrównanie poboczy, wykonanie i przebudowę przepustów oraz zjazdów na pola, a także budowę, przebudowę lub odbudowę rowów przydrożnych.

Na realizację projektu przeznaczono 9 173 122,98 zł. Z tej kwoty 5 074 571,62 zł stanowią środki Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), a 4 098 551,36 zł to środki krajowe.

Ponad tysiąc hektarów w powiecie gdańskim

Pierwszą z dwóch umów w obecnej perspektywie podpisano w grudnia 2025 r. z Powiatem Gdańskim. Projekt „Scalanie gruntów obiektu Stara Huta, Częstocin” obejmie miejscowości Stara Huta, Częstocin i Nowa Wieś Przywidzka w gminie Przywidz.

Scaleniem zostanie objęty obszar 1075,52 ha, w tym ponad 890 ha gruntów rolnych i blisko 149 ha gruntów leśnych. Poza uporządkowaniem struktury gruntów zaplanowano również przebudowę drogi gminnej o długości 6,512 km wraz z przepustami i zjazdami.

Wartość dofinansowania projektu wynosi 12 249 920,29 zł, przy czym pomoc pokrywa 100 proc. kosztów kwalifikowalnych. Na tę kwotę składa się 6 776 655,89 zł z EFRROW oraz 5 473 264,40 zł środków krajowych.

Po co scala się grunty?

Rozdrobnienie i niekorzystny układ działek mogą utrudniać prowadzenie gospodarstwa. Działki należące do jednego gospodarstwa bywają oddalone od siebie, mają nieregularne kształty, a do części z nich prowadzą niewygodne drogi dojazdowe.

Scalanie pozwala uporządkować tę strukturę. Zgodnie z ustawą jego celem jest m.in. poprawa struktury obszarowej gospodarstw, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu dróg i urządzeń melioracji wodnych. Zagospodarowanie poscaleniowe może natomiast obejmować m.in. budowę i przebudowę dróg dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych, a także działania dotyczące urządzeń wodnych.

W praktyce oznacza to, że efektem scalenia są nie tylko nowe granice działek. Towarzyszące inwestycje poprawiają również dostęp do pól i organizację całego obszaru.

Kolejne projekty po wcześniejszych inwestycjach

Pomorskie ma już doświadczenie w realizacji tego typu przedsięwzięć. W ramach wcześniejszej perspektywy Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014–2020 realizowane były m.in. projekty scaleniowe w powiecie malborskim – na obiekcie Królewo i Krasnołęka w gminie Stare Pole – oraz w powiecie kościerskim, na obszarze Płocic i Lipuskiej Huty w gminie Lipusz.

Dane zgromadzone przez województwo pokazują, że projekty scaleniowe są prowadzone w regionie od lat i stanowią długofalowy element modernizacji pomorskiej wsi. Obecna perspektywa pozwala kontynuować te działania dzięki interwencji I.10.8 w ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027.

Jak wskazuje Plan Strategiczny, interwencje dotyczące scalania gruntów mają przeciwdziałać problemowi niskiej produktywności wynikającej m.in. z dużego rozdrobnienia działek i umożliwiać bardziej efektywny oraz zrównoważony rozwój pomorskich gospodarstw.

W liczbach:

21,42 mln zł – łączna wartość dwóch umów w ramach I.10.8 w Pomorskiem

1874,92 ha – łączna powierzchnia objęta obecnymi projektami

9,5 km – łączna długość dróg, które zostaną wybudowane lub przebudowane w ramach zagospodarowania poscaleniowego

12,25 mln zł – dofinansowanie projektu w powiecie gdańskim

9,17 mln zł – dofinansowanie projektu w powiecie malborskim

5,07 mln zł – środki EFRROW dla projektu w powiecie malborskim

6,78 mln zł – środki EFRROW dla projektu w powiecie gdańskim

Inwestycja, która porządkuje wieś i wzmacnia region

Scalanie gruntów to inwestycja, której efekty będą odczuwalne nie tylko przez właścicieli gospodarstw, ale przez całe lokalne społeczności. Lepszy układ działek i wygodniejszy dojazd do pól oznaczać będą sprawniejsze gospodarowanie gruntami, krótszy i łatwiejszy transport oraz lepsze wykorzystanie rolniczego potencjału tych terenów. Przebudowane drogi, zjazdy i przepusty poprawią również codzienne funkcjonowanie mieszkańców obszarów wiejskich. W szerszej perspektywie uporządkowana struktura gruntów i nowoczesna infrastruktura sprzyjać będą rozwojowi gospodarczemu pomorskiej wsi, zwiększeniu jej atrakcyjności i tworzeniu lepszych warunków do prowadzenia działalności rolniczej. To inwestycja w bardziej funkcjonalną, konkurencyjną i dobrze skomunikowaną wieś, a tym samym w zrównoważony rozwój całego województwa pomorskiego.