Oto laureaci nagrody literackiej „Wiatr od morza”

Za nami IX edycja Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”. Gala jej wręczenia odbyła się 22 października 2026 r. w Centrum św. Jana w Gdańsku. Podczas tego wydarzenia poznaliśmy laureatów w kategoriach: Literacka Książka Roku, Pomorska Książka Roku oraz Całokształt pracy literackiej, a ponadto laureata Kaszubskiej Nagrody Literackiej. Wręczono także specjalną nagrodę przyznaną przez czytelników.

Pomorska Nagroda Literacka „Wiatr od morza” od niemal dekady zwraca uwagę na najważniejsze publikacje związane z naszym regionem. Została ustanowiona przez samorząd województwa pomorskiego, by wspierać rozwój literatury w regionie, promować tutejszych twórców i twórczynie oraz Pomorze jako ciekawy motyw literacki. Jej operatorem jest Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego w Gdańsku.

W tym roku do konkursu wpłynęły łącznie 404 zgłoszenia książek wydanych w 2025 r. Ostatecznie jurorzy za najważniejsze uznali książkę literaturoznawczą poświęconą twórczości Witolda Gombrowicza, biografię artysty-ilustratora i podróżnika Mariana Walentynowicza, opowieść o Mirze Michałowskiej, czyli kobiecie światowej, tekst o mieście Gdyni napisany poetycką prozą, a także mroczną prozę gatunkową.

Nominację zdobył też leksykon druków ulotnych z czasów dwudziestolecia międzywojennego, praca naukowa bazująca na zbiorze rysunków inwentaryzacyjnych i szkiców zamków stworzonych przez Conrada Steinbrechta, reportaż żuławski oraz monografia o architekturze XIX-wiecznego Gdańska.

– Kolejne edycje nagrody „Wiatr od morza” pokazują, jak żywa i różnorodna jest pomorska literatura, jak również literatura o Pomorzu – mówi marszałek Mieczysław Struk. – Wszystkie nominowane tytuły gorąco polecam uwadze czytelników. Jestem przekonany, że każdy odkryje wśród nich ciekawą lekturę na jesienne wieczory.

Przypomnijmy, że nagrodę w konkursie stanowi statuetka „Wiatr od morza” autorstwa prof. Jacka Zdybla oraz 25 tys. zł w każdej kategorii.

W tym roku, po raz pierwszy w historii nagrody „Wiatr od morza”, jury zadecydowało o wyróżnieniu ex aequo dwóch tytułów w kategorii Literacka Książka Roku. Jej laureatami zostali:

• Stefan Chwin za monografię literacką „Gombrowicz i »dusza polska«” (wyd. Tytuł)

Publikacja „Gombrowicz i »dusza polska«” to fascynująca analiza myśli Witolda Gombrowicza, która zgłębia kluczowe zagadnienia historyczne i egzystencjalne. Książka ta pozwala czytelnikom lepiej zrozumieć złożoność wydarzeń XX wieku oraz ich wpływ na współczesność.

Nagrodę w imieniu nieobecnego na gali Stefana Chwina odebrał jego syn Adam Chwin.

• Marek Górlikowski za biografię „Ilustrator. Przygody ojca Koziołka Matołka tylko dla dorosłych” (wyd. Znak)

„Ilustrator” to publikacja, która przenosi czytelników w świat znanego i lubianego Koziołka Matołka, ale w zupełnie nowej, dorosłej odsłonie. Książka ta łączy w sobie elementy biografii Mariana Walentynowicza oraz artystycznej refleksji, oferując niepowtarzalne spojrzenie na postać ojca Koziołka oraz jego przygody.

Natomiast w kategorii Pomorska Książka Roku nagrodzono Tomasza Słomczyńskiego za reportaż „Delta. Przez Żuławy” (wyd. Czarne).

W książce „Delta. Przez Żuławy” Tomasz Słomczyński opowiada o malowniczych Żuławach, ukazując ich bogatą historię, kulturę oraz niezwykłe krajobrazy. Autor w mistrzowski sposób łączy elementy reportażu i felietonu, tworząc dzieło, które może zachwycić zarówno miłośników literatury faktu, jak i tych, którzy pragną odkryć nieznane zakątki Polski.

Pomorską Nagrodę Literacką „Wiatr od morza” za Całokształt pracy literackiej odebrała poetka Bożena Ptak.

Bożena Ptak jest autorką siedmiu tomów poetyckich, w tym zbioru „Sam sama samotny samotna”, za który otrzymała honorową nagrodę Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. W 1996 r. odbyła się premiera „Śpiewnika kaszubskiego”, który stworzyła z kompozytorką Katarzyną Gaertner. Ponadto, jest autorką gdańskiego hymnu „Jestem z Gdańska”, za który w 2002 r. otrzymała nagrodę Prezydenta Miasta Gdańska.

W dorobku artystycznym poetki znajduje się też libretto inspirowane operą Giovanniego Battisty Pergolesiego „La serva padrona, czyli vademecum młodej sekretarki”. Swoje teksty satyryczne prezentowała na scenie Niekabaretu Macieja Nowaka. W 2010 r. zdobyła nagrodę Marszałka Województwa Pomorskiego za wybitne zasługi w dziedzinie twórczości artystycznej oraz upowszechniania i ochrony kultury.

Bożena Ptak przez kilka lat była prezesem gdańskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, a na co dzień jest nauczycielką języka polskiego w I Zespole Szkół STO w Gdańsku.

Ponadto, już po raz piąty WiMBP w Gdańsku zorganizowała plebiscyt na Nagrodę Czytelników, w którym każdy mógł oddać głos na jeden z nominowanych tytułów. Tym sposobem to honorowe wyróżnienie trafiło do Moniki Ksieniewicz-Mil, autorki książki „Mira. Kobieta światowa. Opowieść o Mirze Michałowskiej” (wyd. W.A.B.).

Tradycyjnie obok Pomorskiej Nagrody Literackiej wręczone zostało również jej siostrzane wyróżnienie, czyli Kaszubska Nagroda Literacka, powołana przez Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Przyznaje się ją za szczególne dokonania literackie w języku kaszubskim, w tym tłumaczenia na język kaszubski lub całokształt pracy literackiej w tym języku.

Co ciekawe, w tym roku jury doceniło stosunkowo nowe zjawisko w literaturze kaszubskiej, jakim jest powieść fantasy. Nagrodę zdobyła bowiem książka „Pòd òkã Jastrë. Wòjna”, czyli druga część przełomowego dzieła Dariusza Majkowskiego, wydana przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Autor zaprasza w niej czytelników do fantastycznego świata pełnego mitycznych postaci znanych z pomorskich legend.

Zdjęcia z gali (fot. Łukasz Tokarczyk):

https://media.pomorskie.eu/fotogaleria/30856/2026-10-22-gala-pomorskiej-nagrody-literackiej-fot-lukasz-tokarczyk